کهکشان راه شیری میزبان میلیاردها ستاره، سیاره و دیگر اجرام آسمانی است. اما تعداد اندکی از آنها بهدلیل اندازه و جرم فوقالعاده زیادشان مورد توجه ویژه ستارهشناسان قرار گرفتهاند. این سیارات اغلب “غولهای گازی” یا “فراسیارهها” (Super-Jupiters) نامیده میشوند، چرا که اندازه و جرم آنها چندین برابر سیاره مشتری است؛ بزرگترین سیارههای کهکشان راه شیری. در ادامه با 10 مورد از بزرگترین سیارات کشفشده در کهکشان راه شیری آشنا میشوید.
🌌 1. HD 100546 b – نوزادی غولپیکر در حال شکلگیری جایگاه اول در لیست بزرگترین سیارههای کهکشان راه شیری
-
فاصله از زمین: حدود 320 سال نوری
-
رده سیارهای: سیاره غول گازی
-
شعاع تخمینی: 6.9 برابر مشتری
-
ویژگی منحصر بهفرد: هنوز در حال شکلگیری است
-
محل قرارگیری: در دیسک گازی اطراف ستارهای جوان
HD 100546 b یکی از بزرگترین سیارههای کشفشده است که اخترشناسان بهصورت مستقیم در حال رصد رشد آن هستند. این سیاره در یک منطقهی زایش ستارهای در فاصله حدود 320 سال نوری قرار دارد. اندازه بزرگ آن به احتمال زیاد به دلیل جذب مقادیر زیادی از گازهای اطراف ستاره است، و توجه بسیاری از اخترشناسان را به خود جلب کرده است.
🌠 2. ROXs 42Bb – سیارهای جوان و سنگین کهکشان راه شیری
- فاصله از زمین: حدود 460 سال نوری
-
جرم تخمینی: 9 برابر مشتری
-
نوع سیاره: غول گازی جوان
-
فاصله تا ستاره میزبان: بسیار دور
این سیاره جوان یکی از عظیمترین سیارههای شناختهشده است در صورت فلکی مارافسای قرار دارد و تصویربرداری مستقیم از آن یکی از دستاوردهای بزرگ در علم نجوم به شمار میرود. جوان بودن این سیاره (کمتر از 5 میلیون سال) باعث شده تا سطح آن هنوز بسیار داغ باشد. ROXs 42Bb در یک سیستم چندستارهای قرار دارد و هنوز در مراحل ابتدایی تحول خود است.
🪐 3. DENIS-P J082303.1-491201 b – مرز میان سیاره و ستاره
- فاصله از زمین: حدود 67 سال نوری
-
جرم تقریبی: 28.5 برابر مشتری
-
ردهبندی احتمالی: کوتوله قهوهای یا سیاره فراسنگین
-
فاصله از زمین: حدود 67 سال نوری
این جرم آسمانی بسیار مرموز است. اگرچه برخی دانشمندان آن را یک ستاره کوتوله قهوهای (ستارهای ناکام) میدانند، اما برخی تحقیقات آن را در دسته سیارات فراسنگین یا یک سیاره عظیم قرار میدهند. جرم آن بهقدری بالاست که شاید فشار داخلی آن باعث همجوشی دوتریوم شود؛ ویژگیای که معمولاً در ستارهها دیده میشود.
🌟 4. HD 106906 b – سیارهای با مدار بسیار عجیب در کهکشان راه شیری
- فاصله از زمین: حدود 336 سال نوری
-
جرم تقریبی: 11 برابر مشتری
-
فاصله از ستاره میزبان: حدود 650 واحد نجومی
-
نوع سیاره: غول گازی بسیار دورافتاده
HD 106906 b برخلاف اکثر سیارات، در فاصلهای حدود 650 واحد نجومی از ستاره میزبان خود قرار دارد، که این فاصله از نپتون تا خورشید نیز بیشتر است. این موضوع، فرضیههایی درباره نحوه شکلگیری آن ایجاد کرده است. از جمله اینکه شاید از منظومهای دیگر به دام افتاده باشد!
🪐 5. Kepler-39b – یک فراسیاره غولپیکر و داغ در کهکشان راه شیری
- فاصله از زمین: حدود 3,500 سال نوری
-
جرم: حدود 20 برابر مشتری
-
ویژگی خاص: چگالی بالا، دمای زیاد
-
کشف توسط: تلسکوپ فضایی کپلر
- نوع سیاره: سیاره فراسنگین
Kepler-39b نمونهای از سیاراتی است که در دسته “فراسیارات” قرار میگیرد، بهعلت جرم بالا میتوانند ساختار داخلی متفاوتی از مشتری داشته باشند و مرز بین سیاره و کوتوله قهوهای را تحت تأثیر قرار میدهد. دمای بالای این سیاره احتمالاً به دلیل نزدیکی زیاد به ستارهاش است.
☀️ 6. WASP-17b – یکی از کمچگالترین سیارات شناختهشده
- فاصله از زمین: حدود 1,000 سال نوری
-
شعاع: حدود 2 برابر مشتری
-
چگالی: بسیار پایین
-
نوع سیاره: غول گازی پف کرده یا کمچگال
WASP-17b یکی از سیاراتی است که با داشتن شعاع بزرگ و چگالی پایین، بسیار پف کرده به نظر میرسد. این ویژگی آن را در میان بزرگترین سیارات از نظر حجم قرار داده است.
این سیاره ویژگی جالبی دارد: چگالی آن از چوب پنبه هم کمتر است! ساختار آن احتمالاً بیشتر از گازهای سبک مانند هیدروژن و هلیوم تشکیل شده است و بهدلیل گرمای شدید متورم شده است.
🔥 7. TrES-4b – غول گازی سوزان، جایگاه هفتم در لیست بزرگترین سیارههای کهکشان راه شیری
-
فاصله از زمین: حدود 1,400 سال نوری
-
شعاع تقریبی: 1.8 برابر مشتری
-
ویژگیها: دمای بالا، چگالی پایین
- نوع سیاره: غول گازی داغ
-
مدار: بسیار نزدیک به ستاره
TrES-4b نیز مانند WASP-17b دارای چگالی بسیار پایین و شعاع بالا است. دمای سطحی آن بهدلیل نزدیکی به ستاره میزبان بسیار زیاد است. این حرارت باعث انبساط جو شده و سیاره را به یکی از بزرگترین سیارات از نظر حجم تبدیل کرده است.
☁️ 8. HAT-P-67b – سیارهای با ساختار بسیار رقیق در کهکشان راه شیری
- فاصله از زمین: حدود 1,200 سال نوری
-
شعاع: 2.1 برابر مشتری
- نوع سیاره: سیارهی کمچگال فوقالعاده
-
چگالی: بهطرز عجیبی کم
-
ویژگیها: حجم زیاد، گرانش کم سطحی
HAT-P-67b مانند بالون عظیمی در فضا شناور است. ساختار داخلی آن احتمالاً بهدلیل تأثیر شدید تابش ستارهای منبسط میباشد. این سیاره نیز در گروه سیارات “پف کرده” قرار میگیرد و با اندازهاش، در دسته بزرگترینها جای میگیرد. ساختار آن بهشدت تحت تأثیر تابش ستاره میزبان قرار دارد.
🌋 9. Kepler-13Ab – یکی از داغترین سیارات کهکشان راه شیری
-
فاصله از زمین: حدود 1,200 سال نوری
-
جرم تقریبی: 8.3 برابر مشتری
-
دمای سطح روز: بیش از 2,700 درجه سانتیگراد
-
ویژگی خاص: اختلاف دمای شدید بین نیمروز و نیمشب، یکی از داغترین سیارات کشفشده
این سیاره بهدلیل قفل جزر و مدی، یک سمت همیشه به سمت ستاره است و یک سمت همیشه در تاریکی. همین مسئله باعث اختلاف دمای بسیار زیاد شده و ساختار جوی منحصربهفردی ایجاد کرده است. با دمایی بالغ بر 2,750 درجه سانتیگراد در روز، این سیاره غولپیکر در نزدیکی ستارهاش گردش میکند و همین باعث انبساط بیشتر جو آن میشود.
⚫ 10. CoRoT-3b – سیاره یا ستارهی ناکام؟ جایگاه دهم در لیست بزرگترین سیارههای کهکشان راه شیری
-
فاصله از زمین: حدود 2,000 سال نوری
-
جرم تقریبی: 22 برابر مشتری
-
نوع سیاره: فراسیاره
- احتمال: مرز بین سیاره و کوتوله قهوهای
این جرم عظیم از نظر جرم تقریباً به کوتولههای قهوهای نزدیک شده و در دستهای قرار میگیرد که در اخترشناسی به آنها “سیارات فراسنگین” یا “اشیاء مرزی” میگویند.
اگر به علم نجوم و ستارگان و سیاره ها علاقهمند هستید، مقالههای ارائه شده در سایت بهترین 10 را مطالعه کنید.
✅ جمعبندی نهایی: چرا این سیارات اهمیت دارند؟
مطالعه سیارات غولپیکر به اخترشناسان کمک میکند تا مرز بین سیاره و ستاره را بهتر درک کنند. همچنین، این تحقیقات به فهم چگونگی شکلگیری منظومههای سیارهای و تکامل آنها در طول زمان منجر میشود.
بزرگترین سیارات راه شیری | سیارههای فراسنگین | غولهای گازی کهکشان | HD 100546 b | سیارههای عجیب و غولپیکر | فهرست بزرگترین سیارات | بزرگترین سیارههای کهکشان راه شیری | سیارههای غولپیکر | فراسیاره | سیارات فراخورشیدی | سیارههای عجیب
