موسیقی ایران ریشهای هزارساله دارد و همواره مهد ظهور هنرمندانی بزرگ بوده است. برخی از موسیقیدانان ایرانی نه تنها در ایران، بلکه در سطح جهانی شناخته شدهاند و تأثیر زیادی بر فرهنگ موسیقایی شرق و غرب گذاشتهاند. در ادامه، 10 موسیقیدان برتر تاریخ ایران را همراه با معرفی مختصر، سبک فعالیت و آثار شاخص آنها معرفی خواهیم کرد.
1. محمدرضا شجریان جایگاه اول 10 موسیقیدان برتر ایران
استاد آواز ایرانی، خواننده، آهنگساز (1940–2020)
زندگی و سبک
محمدرضا شجریان، استاد بیبدیل آواز ایرانی متولد ۱۳۱۹ در مشهد، بیشک شناختهشدهترین و موثرترین صدای موسیقی سنتی ایران است که در سطح جهانی نیز اعتبار فراوان دارد. شجریان از سالهای دهه ۴۰ شمسی با رادیو ایران همکاری داشت و به تدریج، سبک خاص خود را در آواز ایرانی شکل داد. صدای شجریان را اغلب به عنوان نماد موسیقی ملی ایران میشناسند و بسیاری او را «خسرو آواز ایران» مینامند.
شجریان با بهرهگیری از ردیفهای آوازی، تکنیکهای نوین و تلفیق شعر شاعران بزرگ مانند حافظ، سعدی و مولانا، آثار ماندگاری همچون «ربنا»، «مرغ سحر»، «بیداد»، «دل شیدا» و «آستان جانان» خلق کرده است. همکاری با آهنگسازان بزرگی چون محمدرضا لطفی و پرویز مشکاتیان منجر به تولید آثاری شد که امروز کلاسیک موسیقی ایرانی محسوب میشوند.
شجریان همچنین بنیانگذار گروه شهناز و تولیدکننده سازهای نوآورانه بود. او بهواسطه معنویت و تأثیر اجتماعی آثارش، در بزنگاههای مهم مردمی، مانند انقلاب و وقایع بعدی، صدای اعتراض، امید و همبستگی ملت ایران شد. جوایز جهانی از یونسکو و نامزدی گرمی، نشاندهنده جایگاه بیبدیل شجریان در سطح بینالمللی است.
شخصیت او فراتر از مرزهای موسیقی، نهادینهکننده اخلاق حرفهای، آموزش صحیح و اشاعه فرهنگ ایرانی بود. درگذشت او در سال ۱۳۹۹ نه تنها ضایعهای ملی، که فقدانی جهانی تلقی شد. هنوز صدای او در دل مردم جاری است و دانشآموختگانش راهش را ادامه میدهند.
بهترین خواننده سنتی ایران، خسرو آواز ایران، ربنا شجریان، موسیقی سنتی ایرانی، آثار شجریان، زندگینامه شجریان
معروفترین آثار
- آلبومهای «بیداد»، «دستان»، «آستان جانان»
- اجرای قطعات ماندگار: «ربنا»، «مرغ سحر»، «دل شیدا» ، «شب» ، «سپیده»
افتخارات
- استاد دانشگاه تهران
- نامزد جایزه گرمی
- برنده و دریافتکننده نشان یونسکو
- مؤسس گروه شهناز
تاثیرگذاری
شجریان نه تنها در آموزش و پژوهش، که در فرهنگسازی، حفظ و گسترش آواز ایرانی نقش کلیدی داشت و مورد احترام مردم، هنرمندان داخلی و خارجی است.
- سبک: موسیقی سنتی ایرانی، آواز
2. حسین علیزاده
آهنگساز، نوازنده تار و سهتار (متولد 1951)
زندگی و سبک
حسین علیزاده از نوابغ موسیقی سنتی ایرانی و نوازنده چیرهدست تار و سهتار، متولد ۱۳۳۰ در تهران است. او با خلق سبکی نو در نوازندگی، آهنگسازی و بداههنوازی، تأثیری ژرف بر موسیقی ایرانی گذاشته است. علیزاده از نوجوانی نزد استادانی چون هوشنگ ظریف، نورعلی برومند و محمدتقی مسعودیه آموزش دید و سپس وارد حوزه تدریس و آهنگسازی شد.
آثار او از نظر تلفیق نوآوری و وفاداری به سنت کمنظیر هستند. او در دهه ۶۰، با خلق «نی نوا»، اولین کنسرتوی ایرانی برای تار و ارکستر، ساختاری جدید در موسیقی سنتی خلق کرد. آلبومهایی مانند «سلانه»، «ترکمن» و کارهای گروهی با گروه همآوایان نیز از عجایب موسیقی معاصر ایراناند.
علیزاده علاوه بر فعالیت در موسیقی سنتی، در ساخت موسیقی فیلم نیز درخشان ظاهر شد. موسیقی فیلمهایی چون «زرد قناری»، «گبه» و «زمانی برای مستی اسبها» از نمونههای درخشان کارنامه او هستند. دو بار نامزدی جایزه گرمی و جوایز متعدد داخلی، از جمله معتبرترین افتخارات اوست.
تدریس در دانشگاه تهران و تالیف کتابهایی در حوزه موسیقی ایرانی از دیگر فعالیتهای علیزاده بهشمار میرود. ویژگی متمایز او افزودن بداههنوازی، فرمهای مدرن و هارمونی به موسیقی اصیل ایرانی است که آثارش را مرجع نسلهای مختلف کرده است.
بهترین نوازنده تار ایران، نی نوا، آهنگساز معاصر ایرانی، آثار حسین علیزاده، زندگینامه علیزاده، موسیقی سنتی ایرانی
معروفترین آثار
- «نی نوا» (یکی از ۱۰ قطعه برتر تاریخ موسیقی ایرانی)
- آلبوم «سلانه»
- موسیقی فیلمهایی چون «گبه»، «زمانی برای مستی اسبها» ، «زمستان است»
افتخارات
- دو بار نامزد جایزه گرمی
- استاد دانشگاه
- همکاری با هنرمندان بینالمللی
- بنیانگذار گروه همآوایان
تاثیرگذاری
سبک نوازندگی علیزاده، الهامبخش نسل جدید نوازندگان تار و سهتار است و آثارش جزو مرجعترین منابع تدریس موسیقی است.
- سبک: موسیقی سنتی و معاصر
3. فرهاد مهراد
خواننده، آهنگساز، شاعر (1944-2002)
زندگی و سبک
فرهاد مهراد، متولد ۱۳۲۲ در تهران، یکی از تأثیرگذارترین خوانندگان و آهنگسازان موسیقی پاپ و راک ایرانی است. فرهاد با صدای خشدار، موسیقی اعتراضی و اشعار اجتماعی، نسلی را تحت تاثیر قرار داد. فعالیت هنریاش از دهه ۴۰ با گروه «بلک کتز» آغاز شد و به سرعت در فضای موسیقی پاپ و راک، جایگاهی ویژه یافت.
معروفترین اثر فرهاد، قطعه «جمعه» است که همزمان با رویدادهای سیاسی سال ۱۳۵۷ تبدیل به سرود مردم شد. آلبومهایی مانند «کودکان خیابان»، «شبانه» و تکآهنگهایی مثل «آوار»، «برف» و «وحدت» نیز از ماندگارترین آثار او هستند.
فرهاد به دلیل رویکرد خاصش در انتخاب شعر و ساخت آهنگهای معناگرا، همواره هنرمندی گزیدهکار بود و کمتر از حاشیه موسیقی پاپ دور میشد. ترانههای او را اغلب میتوان نقد اجتماعی، امید به تغییر و روایت واقعیت روزگار دانست.
پس از انقلاب سال ۵۷، سالها اجازه فعالیت رسمی نداشت و بخش مهمی از عمر خود را در سکوت گذراند. اما بازگشتش با آلبوم «آبی، خاکستری، سیاه» چندین نسل را مجذوب ساخت و میراث هنریاش هنوز مرور و ستایش میشود.
فرهاد جمعه، زندگینامه فرهاد، موسیقی اعتراضی ایران، بهترین خواننده راک ایرانی، آثار فرهاد مهراد
معروفترین آثار
- قطعه جاودانه «جمعه»
- آلبوم «برف»
- آهنگهای «کودکان خیابان»، «شبانه»، «وحدت» ، «گل یخ»
تاثیرگذاری
فرهاد صدای اعتراض و امید در روزهای انقلاب بود و شجاعتش برای بیان مسائل جامعه در ترانهها الگوی خوانندگان پس از خود شد.
- سبک: پاپ/راک ایرانی
- ویژگی: صدای خاص و ترانههای اجتماعی
4. پرویز مشکاتیان
آهنگساز، نوازنده سنتور (1955–2009)
زندگی و سبک
پرویز مشکاتیان، متولد ۱۳۳۴ در نیشابور، یکی از بزرگترین آهنگسازان و نوازندگان سنتور ایران است. او با خلاقیت مثالزدنی در ساخت قطعات، بخش مهمی از موسیقی دستگاهی معاصر را بازتعریف کرد. همکاری دیرینه با محمدرضا شجریان و تشکیل گروه عارف منجر به تولید آثاری چون «بیداد»، «دستان»، «قاصدک» و «ماه عروس» شد که همگی در تاریخ موسیقی ایرانی ماندگار شدهاند.
مشکاتیان از اوایل دهه ۶۰ و با ترکیب ایدههای تازه در ساختار موسیقی کلاسیک ایرانی، راهی نو گشود. نوازندگی کمنظیر او در سنتور باعث شد تا نسل جدید نوازندگان تکنیکها، ساختارها و بیان او را مبنا قرار دهند و از تالیفات او بهره ببرند. توانایی او در ترکیب شعر و موسیقی، نمونهای بیمانند از ذوق ایرانی است.
از دیگر ویژگیهای او، توجه ویژه به کار گروهی، تربیت شاگردان برجسته و گسترش موسیقی ایرانی در زمینه بینالمللی بود. آثار و شیوه تنظیمهای مشکاتیان، امروز نیز الهامبخش موسیقیدانان جوان ایران و جهان است.
درگذشت ناگهانی او در سال ۱۳۸۸ جامعه موسیقی ایران را در شوک فرو برد و هنوز بسیاری او را حافظ موسیقی سنتی در عصر معاصر میدانند.
بهترین نوازنده سنتور ایران، آثار مشکاتیان، آهنگساز معاصر ایرانی، گروه عارف، زندگینامه مشکاتیان
معروفترین آثار
- آلبومهای «دستان»، «قاصدک»، «بیداد»
- قطعه معروف «افشاری مرکب» ، «دستان» ، «ماه عروس»
تاثیرگذاری
مشکاتیان به جزییات در آهنگسازی توجه ویژه داشت و بسیاری از قطعاتش امروز بعنوان کلاسیکهای معاصر ایران شناخته میشوند.
- سبک: موسیقی سنتی
- همکاری: با شجریان و گروه عارف
5. کیهان کلهر جایگاه پنجم در لیست 10 موسیقیدان برتر ایران
آهنگساز، نوازنده کمانچه (متولد 1963)
زندگی و سبک
کیهان کلهر، نوازنده جهانی کمانچه و آهنگساز خلاق، متولد ۱۳۴۲ در کرمانشاه است و امروز یکی از پرآوازهترین هنرمندان معاصر ایران در سطح جهان بهشمار میرود. او با گذر از مرزهای جغرافیایی و سبکشناسی، موسیقی ایرانی را با موسیقی کلاسیک و فولکلور جهانی تلفیق کرد و به شهرتی بینظیر رسید.
کلهر در دوران نوجوانی از اساتید بزرگ کمانچه آموخت و سپس با مهاجرت به اروپا و امریکا، در پروژههای معتبر بینالمللی حضور یافت. همکاری با یو-یو ما (در پروژه جاده ابریشم)، گروه بروکلین رایدر و شجریان، او را تبدیل به پلی میان فرهنگهای شرق و غرب کرد.
آلبومهایی نظیر «بیتو به سر نمیشود»، «باران» و «کنسرتو شاهد» از معروفترین آثار اوست. کلهر سال ۲۰۱۷ جایزه گرمی را به عنوان اولین موزیسین ایرانی کسب کرد؛ اتفاقی که موجب شهرت بیشتر موسیقی ایرانی در جهان شد.
ویژگی برجسته آثار او، بداههنوازی ناب، تلفیق المانهای کردی، ترکی و مقامی، و بیان احساسات عمیق انسانی است. کلهر همچنین در انتقال موسیقی اصیل ایرانی به نسل جوان و معرفی آن به جهانیان نقش کلیدی داشته است.
نوازنده کمانچه ایرانی، برنده گرمی ایران، تلفیق موسیقی ایرانی، گروه جاده ابریشم، آثار کیهان کلهر
معروفترین آثار
- پروژه «جاده ابریشم» با یویو ما
- آلبومهای «بیتو به سر نمیشود»، «کنسرتو شاهد» ، «رقص باد»
افتخارات
- برنده جایزه گرمی
- اجرا با گروههای بینالمللی
- همکاری با گروه جاده ابریشم یو-یو ما
تاثیرگذاری
کلهر با بداههنوازیهای خود و تعامل با موزیسینهای دنیا، موسیقی ایرانی را جهانی کرد.
- سبک: موسیقی سنتی، کلاسیک و تلفیقی
6. حبیب سماعی
نوازنده سنتور، آهنگساز (1905–1947)
زندگی و سبک
حبیب سماعی، متولد ۱۲۸۴، اولین استاد برجسته سنتورنوازی معاصر ایران است که در دهههای ۲۰ و ۳۰ شمسی نقش اساسی در ترویج موسیقی کلاسیک ایرانی داشت. او با تکیه بر بداههنوازی و نمایش ظرفیتهای گسترده سنتور، نسل جدیدی از نوازندگان سنتور را پرورش داد.
بسیاری از اجراهای سماعی با ظرافت و تکنیکی ویژه ضبط و امروز جزو مرجعترین منابع برای آموزش سنتورنوازی در ایران و حتی جهان شناخته میشوند. حبیب سماعی فرزند مرتضیخان سماعی مشهور بود و از کودکی تحت تعلیم پدر نوازندگی را آغاز کرد.
او در دورهای که موسیقی ایرانی در آستانه مدرن شدن بود، سنتورنوازی را از حالت سنتی خارج کرد و تکنیکهای جدید وارد این ساز کرد. بیان صمیمی و بداههپردازانه او هنوز سرلوحه بسیاری از نوازندگان امروزی است.
سماعی نه تنها استاد موسیقی، بلکه الگویی در اخلاق هنری و آموزش فرهنگ موسیقی اصیل به شمار میآید و میراثش در میان هنرجویان و علاقمندان موسیقی همچنان باقی است.
استاد سنتور ایران، بداههنوازی سنتور، نوازنده ایرانی، موسیقی کلاسیک ایرانی، آثار سماعی
معروفترین آثار
- بداههنوازیهایی که توسط شاگردانش ضبط شده و الهامبخش نسلهای بعدی شد.
تاثیرگذاری
او موسیقی سنتی را از محیطهای خصوصی به فضایی جدی در هنرستان آورد و تاثیرش هنوز هم احساس میشود.
- سبک: موسیقی کلاسیک ایرانی
- دستاورد: پایهگذار سنت سنتورنوازی نوین
7. مرتضی حنانه
آهنگساز، رهبر ارکستر (1923–1989)
زندگی و سبک
مرتضی حنانه، متولد ۱۳۰۱ در تهران، از پیشگامان آهنگسازی ارکسترال و موسیقی فیلم در ایران است. او تحصیلات خود را در هنرستان موسیقی تهران و آکادمی موسیقی رم گذراند و پس از بازگشت، ارکستر سمفونیک رادیو ایران را راهاندازی کرد.
حنانه با تاثیر از موسیقی غربی و شناخت عمیق از موسیقی ایرانی، آثار برجستهای در زمینه موسیقی فیلم، ارکسترال و تنظیمهای بزرگ ملی آفرید. او موسیقی فیلمهایی چون «قیصر»، «گاو»، «مرگ یزدگرد» و مجموعه ارکسترالهایی با الهام از مقامهای ایرانی خلق کرد.
وی پایهگذار آموزش علمی موسیقی در ایران است و شاگردان زیادی تربیت کرد. فعالیت حرفهای حنانه در دهههای ۴۰ تا ۶۰ شمسی به رشد موسیقی کلاسیک و فیلم ایران شتاب داد.
کتاب «هارمونی بر مبنای موسیقی ملی ایران» از آثار نظری معروف اوست. حنانه با رویکردی نوین، معماری موسیقی ارکسترال ایرانی را بنا نهاد و تاثیر ماندگاری بر جریان موسیقی علمی در کشور داشت.
آهنگساز ایرانی، موسیقی فیلم ایرانی، ارکستر سمفونیک ایران، آثار حنانه، هارمونی موسیقی ایرانی
معروفترین آثار
- موسیقی فیلمهای شاخص چون «قیصر» و «مرگ یزدگرد» و «گاو»
- قطعات ارکسترال ملی
تاثیرگذاری
حنانه آغازگر گسترش موسیقی کلاسیک ایرانی و ارکسترال در کشور بود.
- سبک: موسیقی فیلم و کلاسیک
- دستاورد: بنیانگذار ارکستر سمفونیک صداوسیما
8. لوریس چکناواریان جایگاه هشتم در لیست 10 موسیقیدان برتر ایران
آهنگساز، رهبر ارکستر (متولد 1937)
زندگی و سبک
لوریس چکناواریان، رهبر ارکستر و آهنگساز بینالمللی ایرانی-ارمنی، متولد ۱۳۱۶ در بروجرد است و بیش از ۵ دهه حضور پررنگ در صحنه موسیقی کلاسیک جهان دارد. فعالیت حرفهای چکناواریان از دهه ۴۰ در ایران و اروپا آغاز شد و به زودی به عنوان یکی از مهمترین آهنگسازان ارمنی-ایرانی شناخته شد.
از معروفترین آثار او میتوان به اپرای حماسی «رستم و سهراب»، اپرای «کوروش کبیر»، سمفونیهای ملی و قطعه «سرود ولادت» اشاره کرد. او رهبر و آهنگساز مهمترین ارکسترهای ایران، اتریش، امریکا و انگلستان بوده است.
چکناواریان به واسطه آثار اپرا و سمفونیک خود، موسیقی کلاسیک ایران را در قلب سالنهای هنری جهان قرار داد. او همچنین در زمینه تنظیم آثار کلاسیک ایرانی و اجرا در سطح بینالمللی، سهم بسزایی در معرفی فرهنگ ایران داشته است.
مهارت کمنظیر در رهبری، خلاقیت در ترکیب المانهای فرهنگی و افتخاراتی چون دکترای افتخاری و نشانهای ملی و جهانی، اعتبار یگانهای برای چکناواریان به ارمغان آورده است.
بهترین آهنگساز کلاسیک ایران، ارکستر سمفونیک، اپرای رستم و سهراب، آثار چکناواریان، رهبر ارکستر ایرانی
معروفترین آثار
- اپرای «رستم و سهراب»
- «رکوئیم کوروش کبیر»
افتخارات
- عضویت و همکاری با ارکسترهای بینالمللی در امریکا و اروپا
تاثیرگذاری
چکناواریان تاثیر مهمی در موسیقی کلاسیک معاصر و معرفی فرهنگ ایران به جهان داشته است.
- سبک: کلاسیک، اپرا
- شهرت: فعالیت جهانی با ارکسترهای مطرح دنیا
9. شهرام ناظری جایگاه نهم در لیست 10 موسیقیدان برتر ایران
خواننده، آهنگساز (متولد 1950)
زندگی و سبک
شهرام ناظری، متولد ۱۳۲۸ در کرمانشاه، خواننده و موزیسین باسابقه موسیقی سنتی و کردی ایران است که به خاطر صدای حماسی و اجرای اشعار مولانا و حافظ شهرت جهانی دارد. او در دهه ۵۰ پا به عرصه موسیقی گذاشت و با انتشار آلبوم «گل صدبرگ» چندین نسل را با موسیقی اصیل آشنا کرد.
ویژگی برجسته آثار ناظری، استفاده از شعر عرفانی و بیان حماسی مخصوص به خود است. تلفیق موسیقی کردی و سنتی، او را از سایر خوانندگان متمایز میکند. ناظری همچنین اولین خوانندهای است که مولانا را به صورت گسترده وارد موسیقی ایران کرد.
آلبومهای «صدای سخن عشق»، «لیلی و مجنون»، «شورانگیز» و آثار متعدد محلی و ملی از دستآوردهای ارزشمند اوست. ناظری جوایز ملی و بینالمللی متعددی کسب کرده و تاکنون هزاران کنسرت داخلی و خارجی برگزار کرده است.
کلام ناظری امروز، نمادی از پیوند فرهنگ، هنر، و شعر ایران است و او همچنان یکی از وزنههای جدی موسیقی جهان محسوب میشود.
بهترین خواننده مولانا، موسیقی کردی ایران، گل صدبرگ، آثار ناظری، زندگینامه شهرام ناظری
معروفترین آثار
- «گل صدبرگ» (پرفروشترین آلبوم موسیقی سنتی ایرانی)
- «صدای سخن عشق»، «شورانگیز»
تاثیرگذاری
ملقب به “بلبل حافظخوان” ناظری هنرمندی است که شعر مولانا و حافظ را به گوش نسل جدید رساند.
- سبک: موسیقی سنتی و کردی
10. همایون شجریان جایگاه دهم در لیست 10 موسیقیدان برتر ایران
خواننده، آهنگساز (متولد 1975)
زندگی و سبک
همایون شجریان، متولد ۱۳۵۴، فرزند استاد محمدرضا شجریان، یکی از موفقترین و محبوبترین خوانندگان معاصر موسیقی سنتی، کلاسیک و تلفیقی ایران است. او از کودکی زیر نظر پدرش موسیقی آموخت و بعدها با تحصیل نزد اساتیدی چون محمدرضا لطفی و جمشید عندلیبی مسیر هنری پدر را ادامه داد.
همایون با صدایی بسیار منعطف و تکنیک فوقالعاده، آثار متعددی در حوزه آواز ایرانی و تلفیقی خلق کرده است. آلبومهای «نسیم وصل»، «چرا رفتی»، «ارغوان» و «آرایش غلیظ» از ماندگارترین آثار اوست که هر یک میلیونها بار شنیده شدهاند.
او علاوه بر موسیقی سنتی، در موسیقی تلفیقی و پروژههای نوآورانه با چهرههایی چون سهراب پورناظری نیز همکاری داشته و مخاطبان جوان و عام را با موسیقی ایرانی آشتی داده است.
همایون شجریان امروز نماد نسل نو موسیقی است؛ صدایش الهامبخش و آثارش پلی میان فرهنگ سنتی و مدرن محسوب میشود.
بهترین خواننده جوان ایران، آواز ایرانی معاصر، آثار همایون شجریان، زندگینامه همایون شجریان
معروفترین آثار
- «نسیم وصل»
- «چرا رفتی»
- اجراهای مشترک با داریوش طلایی، سهراب پورناظری
تاثیرگذاری
همایون با آثار نوآورانه و رسیدن به مخاطب جوان، پلی معتبر بین سنت و حال ساخته است.
- سبک: موسیقی سنتی و تلفیقی
- ویژگی: صدای وسیع و تکنیک بالا
جدول مقایسهای 10 موسیقیدان برتر ایران
| ردیف | نام هنرمند | سبک اصلی | دوره فعالیت | موفقیتها/افتخارات مهم |
|---|---|---|---|---|
| 1 | محمدرضا شجریان | سنتی، آواز | ۱۳۴۰–۱۳۹۹ | جایزه یونسکو، نامزد گرمی، نماد موسیقی ایرانی |
| 2 | حسین علیزاده | سنتی، کلاسیک، معاصر | ۱۳۵۰ تا کنون | 2 بار نامزد گرمی، آثار مرجع، مدرس دانشگاه |
| 3 | فرهاد مهراد | پاپ، راک، اعتراضی | ۱۳۴۰–۱۳۸۱ | اولین صدای اعتراض، آلبوم جمعه، تأثیرگذار بر پاپ |
| 4 | پرویز مشکاتیان | سنتی، دستگاهی | ۱۳۵۰–۱۳۸۸ | آثار ماندگار گروه عارف، همکاری با شجریان |
| 5 | کیهان کلهر | سنتی، تلفیقی، جهانی | ۱۳۷۰ تا کنون | برنده گرمی، همکاری با یو یو ما و هنرمندان جهانی |
| 6 | حبیب سماعی | سنتی، کلاسیک ایرانی | ۱۳۲۰–۱۳۳۰ | مؤسس مکتب نوین سنتور، مرجع بداههنوازی |
| 7 | مرتضی حنانه | کلاسیک، ارکسترال، فیلم | ۱۳۳۰–۱۳۷۰ | مؤسس ارکستر ملی و فیلم، تئوریسین موسیقی ایرانی |
| 8 | لوریس چکناواریان | کلاسیک، ارکسترال، اپرا | ۱۳۴۰ تا کنون | رهبر ارکسترهای جهانی، آهنگساز اپرای رستم و سهراب |
| 9 | شهرام ناظری | سنتی، عرفانی، کردی | ۱۳۴۰ تا کنون | مولاناخوانی، آلبوم گل صدبرگ، اجرای جهانی |
| 10 | همایون شجریان | سنتی، تلفیقی | ۱۳۸۰ تا کنون | پدیده موسیقی نوین، محبوب نسل جوان، آثار تلفیقی |
برای دریافت برترین موضوعات در مورد فرهنگ و هنر، ما را دنبال کنید!
سخن پایانی
این ده موسیقیدان هرکدام به نحوی تکرار نشدنی هستند. میراثی که از این اساتید برای ما به جا مانده نه تنها گنجینه فرهنگی ایران است، بلکه به فرهنگ و موسیقی جهان خدمت کرده. آنان، هویت موسیقایی ایران را در عصر ارتباطات جهانگستر حفظ و گسترش دادهاند.
